Wolontariat w Polsce kojarzy się z Wielką Orkiestrą Świątecznej Pomocy, hospicjami, Caritasem, Czerwonym Krzyżem, Polską Akcją Humanitarną, misjami… To najczęściej wymieniane przez młodzież inicjatywy i programy wolontariackie. Bezinteresowna, dobrowolna pomoc innym, wykraczająca poza ramy rodzinne i koleżeńskie – tak w najbardziej zwięzły sposób można określić to, czym jest wolontariat.

Pojęcie wolontariatu w Europie obejmuje jednak działania znacznie wykraczające poza te, które są w naszym kraju powszechnie kojarzone z pracą wolontariuszy. „Byłam w Hiszpanii, opiekowałam się wielorybami”; „Pracowałem w delfinarium”; „Pomagaliśmy przy renowacji zabytków we Francji”; „Razem z grupą naukowców zakładałem nadajniki ptakom na plaży w Grecji”; kto by pomyślał, że w tych wypowiedziach chodzi o wolontariat? Nie mniej jednak, kiedy zajrzymy na strony internetowe zrzeszające młodych altruistów i zawierające bazy danych o programach wolontariatu (np. www.idealist.org, www.eurodesk.pl, www.myevs.net, www.portalmlodziezowy.eu) spotkamy się z relacjami i opisami projektów, których tematyka może wydać się zaskakująca. Ale na świecie, a szczególnie w Europie „wędrowny wolontariat” jest niezwykle wśród młodych ludzi popularny.

Ogromną rolę w promocji mobilności młodych altruistów odgrywa Unia Europejska, która finansuje największy młodzieżowy program wolontariacki na świecie: EVS (European Voluntary Service, czyli Wolontariat Europejski), realizowany w ramach akcji drugiej Programu „Młodzież w działaniu” (www.mlodziez.org.pl). Program ten umożliwia młodym ludziom w wieku od osiemnastu do trzydziestu lat podjęcie pracy społecznej poza granicami własnego kraju. Nie tylko w krajach członkowskich Unii: EVS swoim zasięgiem obejmuje również państwa EOG, czyli Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Lichtenstein i Norwegia), Turcję, która jest krajem kandydującym do Unii Europejskiej oraz kraje partnerskie: Albanię, Bośnię i Hercegowinę, Chorwację, Macedonię, Czarnogórę (Europa Południowo-Wschodnia), Armenię, Azerbejdżan, Białoruś, Gruzję, Mołdawię, Rosję, Ukrainę (Europa Wschodnia i Kaukaz) oraz Algierię, Egipt, Izrael, Jordanię, Libię, Maroko, Autonomię Palestyńską Zachodniego Brzegu i Strefę Gazy, Syrię, Tunezję (Kraje Basenu Morza Śródziemnego). Ale i to nie wszystko: w ramach EVS możliwy jest również udział w projektach w państwach Ameryki Łacińskiej, Afryki, Pacyfiku, a nawet Karaibów i Azji. Świat stoi otworem. Czy każdego na to stać? Tak, ponieważ EVS pokrywa wszystkie koszty: podróż w obie strony, zakwaterowanie, ubezpieczenie, wyżywienie, zapewnia nawet… kieszonkowe. Wysokość pocket money uzależniona jest od kraju, do którego się jedzie, średnio jest to około stu euro na miesiąc.

Wolontariat Europejski to setki programów rozrzuconych po świecie. Pomoc tysiącom potrzebujących. Bezinteresowna praca na rzecz rozmaitych grup i społeczności. Bezinteresowność pracy wolontariusza w ramach EVS-u oznacza jednak wiele wymiernych korzyści. Projekty trwają od dwóch do dwunastu miesięcy. Czas ten wydłuża się o okres przygotowawczy oraz czas po zakończeniu projektu, kiedy wciąż można podejmować działania związane np. z promocją danego działania. Przez cały okres trwania projektu wolontariusz uczy się języka kraju, w którym przebywa (na początek wymagana jest komunikatywna znajomość angielskiego i w tym języku młodzi altruiści porozumiewają się między sobą i osobami z organizacji, w których pracują). Biorąc pod uwagę, że na EVS jedzie się samemu i na miejscu pracuje w grupie od kilku do kilkunastu wolontariuszy z różnych zakątków świata nie trudno wyobrazić sobie, jak bardzo można rozwinąć własne kompetencje językowe. Na niektórych uczelniach europejskich, np. w Holandii, certyfikat ukończenia EVS-u może być zamiennikiem wymaganego tam certyfikatu umiejętności językowych (na kierunkach prowadzonych w języku angielskim).

Certyfikat ukończenia Wolontariatu Europejskiego to dokument potwierdzający zdobycie odpowiednich dla danego projektu umiejętności kluczowych. To dokument, który może otworzyć drogę na zagraniczną uczelnię (np. w Wielkiej Brytanii), zrobić wrażenie na pracodawcy. Umiejętność pracy w grupie, kreatywność, mobilność, otwartość, kompetencje językowe, zaradność, samodzielność – to tylko niektóre, ogólne cechy i umiejętności, które rozwija się uczestnicząc w Wolontariacie Europejskim. Doświadczenie (także zawodowe, dla tych, których przyszła praca będzie związana z działaniami podejmowanymi w ramach wolontariatu), cechy osobowościowe – dwa niezwykle istotne elementy na rynku pracy, brane pod uwagę w procesie rekrutacyjnym – EVS może być inwestycją w każdy z nich.

Pozostaje jeszcze odpowiedzieć na pytanie: dlaczego Unia Europejska inwestuje ogromne środki w Wolontariat Europejski? Jednym z priorytetów unijnej polityki młodzieżowej jest rozwój mobilności edukacyjnej. Największym programem wspierającym ten rodzaj aktywności młodych ludzi jest Erasmus. UE przykłada też dużą wagę do promocji mobilności zawodowej, czego dowodem jest między innymi ogólnoeuropejski portal Eures (www.eures.gov.pl oraz http://ec.europa.eu/eures). Co wynika z mobilności? Przezwyciężanie uprzedzeń i stereotypów wśród młodych ludzi, poznawanie nowych kultur, otwartość i akceptacja inności, dialog międzykulturowy – to nie wszystkie, ale najważniejsze aspekty związane z mobilnością. Wolontariat Europejski w największym stopniu odpowiada celom stawianym mobilności młodych ludzi, umożliwiając im własny rozwój i zapewniając… niezapomnianą przygodę.

Oczywiście nie trzeba spędzać za granicą całego roku (choć tzw. gap year wybiera coraz więcej młodych ludzi) chcąc wyjechać na wolontariat. Bardzo popularne na świecie są workcampy, trwające od dwóch do czterech - sześciu tygodni. To również dobry pomysł na ciekawe wakacje, choć wiąże się już z pewnymi kosztami. Z drugiej strony, niektóre programy wolontariatów, np. misyjnych, trwają nawet do trzech lat.

Motywacje do podjęcia pracy w charakterze wolontariusza są różne, od potrzeby pomagania innym do chęci poznania innych kultur, ludzi, obyczajów (warto też przeczytać, co o swoim projekcie EVS  napisała Weronia Poisson – jej spostrzeżenia znajdują się w tekście „Zaprojektować siebie w sposób europejski”). Wszystkie te powody są dobre.