Biała plama na politycznej mapie Europy - tak właśnie można było do niedawna - do 2001 roku - określić politykę młodzieżową Unii Europejskiej. Na przełomie wieków wiele się jednak zmieniło, a biała plama stała się Białą Księgą Młodzieży. Ten ważny dokument nie wziął się znikąd, podobnie jak struktura działania unijnych programów skierowanych do młodzieży. Wykorzystano wnioski i doświadczenia z wcześniejszych działań - „Młodzieży dla Europy" (1989-1999), „Wolontariatu Europejskiego" (1996-1999) i „Młodzieży" (2000-2006). Unia Europejska publicznie zadeklarowała też włączenie młodych ludzi w europejskie procesy polityczne - inicjatywa ta nazywa się „Zorganizowanym dialogiem" (http://ec.europa.eu/youth/focus/focus165_en.htm). Unia wprowadziła też w życie Plan D - „Demokracja, dialog i debata". Słowem - nic o młodzieży bez młodzieży.

W celu umożliwienia „dialogu z Unią" w 2004 roku uruchomiono Europejski Portal Młodzieżowy (www.portalmlodziezowy.eu), rozpoczęto organizację Europejskiego Tygodnia Młodzieży (raporty z tych wydarzeń znajdują się w Internecie), powstało również Europejskie Forum Młodzieży (www.youthforum.org). Utworzona też została strona internetowa dotycząca młodych ludzi na portalu Komisji Europejskiej (http://ec.europa.eu/youth/index_en.htm). Znajduje się tam między innymi ważny dokument, nowe wytyczne dotyczące obszaru unijnej polityki młodzieżowej - na następną dekadę. Finn Denstad z Komisji Europejskiej, na ostatnim seminarium ERYICA (Stowarzyszenie Informacji i Doradztwa dla Młodzieży), które odbyło się z początkiem grudnia w Rotterdamie podkreślał, że Komisja chce, aby Program „Młodzież w działaniu", a w szczególności akcja druga - Wolontariat Europejski - stały się tak dobrze rozpoznawalne jak Erasmus.

Na tym samym seminarium pojawili się również przedstawiciele: Stowarzyszenia Europejskich Kart Młodzieżowych (Wolfgang Schick), europejskiej sieci informacyjnej dla młodych ludzi Eurodesk (Reinhard Schwalbach) i Europejskiego Forum Młodzieży (Kadri Vanem). Wszystkie te programy są efektem wdrażania polityki młodzieżowej. Karta Euro<26 (www.euro26.pl) powstała po to, by ułatwić młodzieży swobodne przemieszczanie się po Europie, zapewnia ubezpieczenie oraz dziesiątki tysięcy zniżek i rabatów w hostelach, restauracjach, muzeach, biurach podróży, środkach transportu publicznego i wielu innych. Kartę można nabyć w niektórych krakowskich biurach podróży, a także w Regionalnym Centrum Informacji Młodzieżowej na ul. Basztowej 5. Eurodesk powstał jeszcze w czasach, gdy Internet dopiero raczkował, a ideą założycieli tej największej obecnie sieci informacji dla młodzieży było umożliwienie młodym ludziom dostępu do wszechstronnej i obiektywnej informacji (takie są też założenia działalności ERYICA). Zapoczątkowany w Szkocji, dopiero po kilku latach stał się jednym z programów unijnych i obecnie działa w trzydziestu państwach, w tym oczywiście w Polsce (www.eurodesk.pl).

Pomimo tego, że Unia wydaje rocznie miliony euro na promocję... Unii, w tym także programów skierowanych do młodzieży, wciąż są one niedostatecznie widoczne, a co za tym idzie - uczestniczy w nich znacznie mniej młodych ludzi, niż mogłoby uczestniczyć. Eurodesk w 2007 roku postanowił przybliżyć młodym ludziom politykę młodzieżową UE, realizując projekt „...so you think you know it all?" („...wydaje ci się, że już wszystko wiesz?"), który zakładał cykl warsztatów poświęconych temu, co Unia robi dla młodzieży, jak można skorzystać z tych działań i jak można wpłynąć na ich kształt. Projekt ten, w nieco zmienionej i rozwiniętej formie w Polsce kontynuowany jest do dziś, a warsztaty dla klas i grup młodzieży w Krakowie nieodpłatnie prowadzi nauczyciel-instruktor z Centrum Młodzieży, z Regionalnego Centrum Informacji Młodzieżowej, które jest jednocześnie info-punktem Eurodesku (www.rcim.krakow.pl). W początkowej fazie projektu, w niektórych województwach nagrodą dla najaktywniejszych uczestników był wyjazd do Brukseli, zorganizowany przez europosłów.

Czy to oznacza, że Europosłowie mogą coś zrobić dla młodzieży? Owszem, mogą, w szerszej perspektywie, poprzez inicjatywę polityczną i współpracę z Komisją Europejską, która przedstawia Radzie Unii Europejskiej projekty aktów w określonych dziedzinach, związanych także z polityką młodzieżową. Natomiast bezpośrednio - mogą zaprosić młodzież do Brukseli i Strasburga, gdzie znajdują się siedziby Parlamentu Europejskiego i zorganizować zwiedzanie tych obiektów. Zaangażowanie Europosłów w projekt dotyczący aktywnego uczestnictwa młodzieży w społeczeństwie obywatelskim było jedną z głównych idei projektu realizowanego przez Eurodesk. Europarlament można też - bezpłatnie - zwiedzać indywidualnie bądź w grupach. Do 2009 roku z takiej możliwości skorzystało kilka tysięcy młodych Polaków, z czego duża część dzięki europosłom, którzy mają na takie wyjazdy specjalne, osobne fundusze - na wyjazd nawet (około) stu osób rocznie.

Najważniejszym elementem polityki młodzieżowej Unii Europejskiej są jednak konkretne działania podejmowane przez młodzież w ramach programów europejskich. To właśnie „młodzi w działaniu" tworzą podwaliny pod społeczeństwo obywatelskie - „myślące globalnie, działające lokalnie". I w praktyce to młodzi, otwarci ludzie uczą starszych tej otwartości na inne kultury, innych ludzi.

Projekty młodzieżowe nie są przeznaczone dla wybrańców. Jednym z unijnych priorytetów jest wyrównywanie szans - edukacyjnych i zawodowych - osobom znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej, z utrudnionym dostępem do informacji, mieszkający z dala od miast, w których działają instytucje realizujące unijne projekty. To również wyrównywanie szans osób niepełnosprawnych. Znajduje to odzwierciedlenie w Programie „Młodzież w działaniu" - projekty nastawione na włączenie w działania młodzieży defaworyzowanej, z mniejszymi szansami - są dobrze oceniane, a tym samym łatwiej o ich zaaprobowanie.

Jak w praktyce wygląda polityka młodzieżowa? Można się przekonać samemu oglądając filmy zamieszczone w sieci, m.in. „Niebo nad Europą" (na stronie „Młodzieży w działaniu", www.mlodziez.org.pl), reportaż o lekcjach europejskich Eurodesku i o samej sieci (youtube, hasło „Eurodesk") i wiele innych. Warto też zaglądnąć na wymienione wcześniej (i w pozostałych tekstach) strony i fora związane z aktywnością społeczną i obywatelską młodzieży.